دندان کج: علت کج شدن دندان چیست و چگونه صاف کنیم

۱٫ علل کج شدن دندان

۱٫۱٫ کج شدن دندان به علت ژنتیک و تاریخچه خانوادگی

ژنتیک نقش مهمی در تعیین تراز دندانی ایفا می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که حدود ۴۰٪ از موارد مال‌اکلوژن ارثی هستند. اگر یکی یا هر دو والدین دندان‌های نامرتبی داشته باشند، احتمال بیشتری وجود دارد که فرزندانشان دچار مشکلات مشابهی شوند. علاوه بر این، اندازه فک یک ویژگی ارثی است که می‌تواند بر فاصله دندان‌ها تأثیر بگذارد. در طول زمان، فک انسان‌ها به دلیل تغییرات رژیم غذایی کوچک‌تر شده است که فضای موجود برای دندان‌ها را کاهش داده و باعث شلوغی آن‌ها شده است. برخی کودکان ناهماهنگی بین اندازه فک و اندازه دندان‌ها را به ارث می‌برند که می‌تواند به کج شدن دندان‌ها کمک کند. سایر ویژگی‌های ارثی، مانند دندان‌های اضافی، دندان‌های از دست رفته یا تراز بد بایت نیز بر موقعیت دندان‌ها تأثیر می‌گذارند. از آنجا که ژنتیک نقش قابل توجهی دارد، استراتژی‌های پیشگیری محدود هستند. با این حال، ارزیابی زودهنگام ارتودنسی می‌تواند به پیش‌بینی و مدیریت مشکلات تراز کمک کند. والدینی که سابقه ناهنجاری دندانی دارند، باید فرزندانشان را تا سن هفت سالگی نزد ارتودنتیست ببرند. اگرچه ژنتیک را نمی‌توان تغییر داد، اما مداخلات پیشگیرانه مانند نگهدارنده‌های فضا و بریس‌های زودهنگام می‌توانند به هدایت تراز مناسب کمک کرده و شدت درمان‌های ارتودنسی آینده را کاهش دهند.

۱٫۲٫ کج شدن دندان به علت عادات دوران کودکی

عادات دوران کودکی نقش مهمی در رشد دندان دارند. مکیدن انگشت شست، استفاده طولانی از پستانک و فشار دادن زبان از رایج‌ترین علل ناهنجاری در کودکان هستند. تحقیقات منتشر شده در مجله آمریکایی ارتودنسی و ارتوپدی فک و صورت نشان داده است که کودکانی که مکیدن انگشت شست را تا بعد از چهار سالگی ادامه می‌دهند، ۷۰٪ بیشتر در معرض خطر ابتلا به اوربایت یا اپن بایت هستند. این عادات به دندان‌ها و فک در حال رشد فشار وارد کرده و به تدریج آن‌ها را جابجا می‌کنند. علاوه بر این، فشار دادن زبان که در آن زبان هنگام بلعیدن به دندان‌ها فشار وارد می‌کند، می‌تواند منجر به اپن بایت شود که بر گفتار و عملکرد جویدن تأثیر می‌گذارد. تنفس از طریق دهان، که اغلب به دلیل آلرژی یا انسداد بینی رخ می‌دهد، نیز می‌تواند با تغییر وضعیت فک باعث مال‌اکلوژن شود. مطالعات نشان داده‌اند که تنفس مزمن از راه دهان، موقعیت زبان را تغییر داده و رشد فک را تحت تأثیر قرار می‌دهد و منجر به ناهنجاری طولانی‌مدت می‌شود. پیشگیری از این عادات در مراحل اولیه برای کاهش نیاز به درمان ارتودنسی مهم است. والدین باید کودکان را تشویق کنند تا مکیدن انگشت شست را تا سن سه سالگی متوقف کنند و در صورت ادامه عادت پس از پنج سالگی، به دنبال کمک تخصصی باشند. وسایل ارتودنسی مانند قفسه زبان و دستگاه‌های ترک عادت می‌توانند برای اصلاح این رفتارها و جلوگیری از ناهنجاری شدید مورد استفاده قرار گیرند.

۱٫۳٫ کج شدن دندان به علت مراقبت ضعیف از دندان

بهداشت نامناسب دهان و دندان و عدم مراجعه به دندانپزشک می‌تواند به کج شدن دندان‌ها منجر شود. اگر دندان‌های شیری به دلیل پوسیدگی یا آسیب زودتر از موعد بیفتند، دندان‌های باقی‌مانده برای پر کردن فضا جابجا می‌شوند و هنگام رویش دندان‌های دائمی باعث نامرتبی آن‌ها می‌شوند. پوسیدگی دندان یکی از علل اصلی از دست دادن زودهنگام دندان در کودکان است و تحقیقات نشان داده‌اند که ۳۰٪ از موارد شلوغی دندان‌ها ناشی از از دست دادن زودهنگام دندان به دلیل پوسیدگی است. علاوه بر این، تجمع پلاک باعث تضعیف سلامت لثه می‌شود و می‌تواند منجر به بیماری لثه گردد که در طول زمان باعث جابجایی و نامرتبی دندان‌ها می‌شود. تغذیه نامناسب نیز در سلامت دندان تأثیر دارد. رژیم‌های غذایی سرشار از قند و مواد فرآوری شده خطر پوسیدگی دندان و ضعیف شدن مینای دندان را افزایش می‌دهند و دندان‌ها را مستعد جابجایی می‌کنند. اطمینان از داشتن رژیم غذایی متعادل با دریافت کافی کلسیم و ویتامین D به حفظ استحکام دندان‌ها و تراز مناسب کمک می‌کند. مراجعه منظم به دندانپزشک هر شش ماه یک بار، امکان شناسایی زودهنگام مشکلات احتمالی را فراهم کرده و خطر نامرتبی شدید دندان‌ها را کاهش می‌دهد. مداخلات زودهنگام مانند درمان با فلوراید و سیلانت دندانی می‌توانند به محافظت از دندان‌ها و حفظ فاصله مناسب آن‌ها در دوران رشد کمک کنند.

۲٫ مشکلات سلامتی مرتبط با کج شدن دندان

۲٫۱٫ بیماری لثه و پوسیدگی دندان

دندان‌های کج می‌توانند خطر بیماری لثه و پوسیدگی دندان را به میزان قابل توجهی افزایش دهند. دندان‌های نامرتب فضاهای تنگی ایجاد می‌کنند که در آن پلاک و باکتری‌ها تجمع می‌یابند و تمیز کردن آن‌ها را دشوارتر می‌کند. تحقیقات منتشر شده در مجله پریودنتولوژی نشان داده است که افراد دارای دندان‌های شلوغ ۵۰٪ بیشتر در معرض خطر ابتلا به بیماری پریودنتال قرار دارند. اگر پلاک برداشته نشود، به جرم تبدیل شده و باعث التهاب و عفونت لثه می‌شود. با گذشت زمان، بیماری لثه درمان نشده می‌تواند منجر به از دست دادن دندان و تحلیل استخوان شود.

۳٫ روش‌های اصلاح کج شدن دندان

۳٫۱٫ اصلاح کج شدن دندان با بریس‌های ارتودنسی

بریس‌ها یکی از رایج‌ترین و مؤثرترین روش‌های اصلاح دندان‌های کج هستند. آن‌ها با اعمال فشار مداوم و کنترل‌شده بر دندان‌ها، باعث حرکت تدریجی آن‌ها به موقعیت صحیح می‌شوند. این فرایند معمولاً بین ۱۸ تا ۲۴ ماه طول می‌کشد و میزان موفقیت آن بسیار بالا است. طبق تحقیقات منتشر شده در مجله ارتودنسی بالینی، ۷۵٪ از بیماران ارتودنسی از بریس‌های فلزی استفاده می‌کنند، اما گزینه‌های دیگری مانند بریس‌های سرامیکی و لینگوال نیز در دسترس هستند. بریس‌های سرامیکی کمتر جلب توجه می‌کنند، در حالی که بریس‌های لینگوال در پشت دندان‌ها قرار می‌گیرند و تقریباً نامرئی هستند. انتخاب نوع بریس بستگی به نیازهای بیمار، شدت نامرتبی دندان‌ها و ترجیحات زیبایی دارد. متخصصان توصیه می‌کنند که افراد در طول درمان، از رعایت بهداشت دهان و دندان اطمینان حاصل کنند، زیرا بریس‌ها می‌توانند باعث تجمع پلاک شوند. تمیز کردن منظم دندان‌ها، استفاده از نخ دندان مخصوص و مراجعه مکرر به ارتودنتیست برای تنظیمات لازم، از جمله نکات مهم در طول درمان با بریس‌ها است. با مراقبت صحیح، بریس‌ها می‌توانند لبخندی متوازن و سالم را در طولانی‌مدت تضمین کنند.

۳٫۲٫ اصلاح کج شدن دندان با الاینرهای شفاف

الاینرهای شفاف، مانند اینویزیلاین، گزینه‌ای محبوب برای افرادی هستند که به دنبال روشی نامرئی و راحت برای تراز دندان‌های خود هستند. این الاینرها از پلاستیک شفاف ساخته شده‌اند و به طور سفارشی برای هر بیمار طراحی می‌شوند. برخلاف بریس‌ها، الاینرها قابل جابجایی هستند و به بیماران اجازه می‌دهند تا در هنگام غذا خوردن یا مسواک زدن، آن‌ها را بردارند. تحقیقات نشان داده‌اند که الاینرها در ۸۵٪ از موارد، درمان موفقی ارائه می‌دهند و بیماران در مقایسه با بریس‌های سنتی، درد و ناراحتی کمتری تجربه می‌کنند. با این حال، میزان موفقیت این روش به همکاری بیمار بستگی دارد، زیرا الاینرها باید حداقل ۲۲ ساعت در روز استفاده شوند. مزیت دیگر این روش، کاهش خطر التهاب لثه و پوسیدگی دندان، به دلیل امکان تمیز کردن بهتر دندان‌ها، در مقایسه با بریس‌های ثابت است. متخصصان توصیه می‌کنند که بیماران هر دو هفته یک‌بار الاینر جدیدی را جایگزین کنند تا به تدریج دندان‌ها را به موقعیت مطلوب هدایت کنند. این روش برای افرادی با ناهنجاری‌های خفیف تا متوسط مناسب‌تر است و در موارد پیچیده‌تر ممکن است نیاز به ترکیب با سایر درمان‌های ارتودنسی باشد.

۴٫ نتیجه‌گیری

کج شدن دندان می‌توانند ناشی از عوامل ژنتیکی، عادات دوران کودکی و بهداشت نامناسب دهان و دندان باشند. این مشکل با مسائل مختلف سلامتی، از جمله بیماری لثه، پوسیدگی دندان و درد فک مرتبط است. خوشبختانه گزینه‌های درمانی متعددی مانند بریس‌ها، الاینرها و مداخلات جراحی می‌توانند به اصلاح نامرتبی کمک کنند. مراقبت‌های پیشگیرانه، از جمله رعایت بهداشت مناسب دهان و ارزیابی زودهنگام ارتودنسی، نقش مهمی در کاهش خطر نامرتبی شدید دندان‌ها دارد. مراجعه منظم به دندانپزشک و مداخلات به موقع می‌توانند سلامت دهان و دندان را در درازمدت حفظ کرده و لبخندی هماهنگ و زیبا ایجاد کنند. رسیدگی زودهنگام به ناهنجاری‌های دندانی به بهبود سلامت کلی و کیفیت زندگی کمک می‌کند.