نقش باکتریهای دهان در ایجاد بیماریهای قلبی

27 مهر 1398
نقش باکتریهای دهان در ایجاد بیماریهای قلبی

 بیماری قلبی و سلامت دهان و دندان: نقش باکتریهای دهان در ایجاد بیماریهای قلبی 

 

شکی نیست میلیاردها باکتری و موجود زندۀ میکروسکوپی ریز دیگری که در دهان زندگی میکنند، بر سلامت دندانها و لثهها اثر میگذارند. اما آیا این باکتریها مشکلاتی را هم

برای سلامت قلب و عروق به وجود میآورند؟ آیا با ارتقاء سلامت دهان و دندان میتوان از ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی پیشگیری کرد؟

این نکته که مشکلات دهان و دندان باعث بروز بیماریهایی در دیگر نقاط بدن میشود، منطقی به نظر میرسد، اما اثبات آن دشوار است. دانشمندان در حال بررسی چندین سازو

کار هستند که میتواند ارتباطی را بین این دو فرآیند ایجاد کند. جویدن و مسواک زدن در بیماران مبتلا به پریودنتیت (ساییدگی بافت و استخوان نگهدارندۀ دندان) موجب آزاد شدن

باکتری در جریان خون میشود. چند گونه از باکتریهایی که موجب ابتلا به بیماری پریودنتیت میشود، در پلاک تصلب شرایین موجود در شریانهای قلب و دیگر نقاط بدن یافت

شده است. وجود این پلاک و گرفتگی ناشی از آن میتواند منجر به حملۀ قلبی شود.

همچنین باکتریهای دهان میتوانند به رگهای خونی آسیب بزنند یا از طریق آزاد کردن سمومی شبیه به پروتئینهای موجود در دیوارههای شریانها یا جریان خون باعث تشکیل

شدن لختۀ خون بشوند. واکنش سیستم ایمنی بدن به این مواد سمی به دیوارههای رگها آسیب میزند یا لخته شدن خون را آسانتر میکند.  همچنین احتمال دارد که التهاب

دهان موجب فعال شدن واکنش التهابی در سراسر بدن، از جمله شریانهای قلبی بشود و در نهایت به حملۀ قلبی و سکته مغزی دامن بزند.

هرچند هنوز باید مطالب بسیاری را دربارۀ وجود ارتباط بین بیماریهای لثه و دیگر مشکلات دهان و دندان و ابتلا به ناراحتیهای قلبی و چگونگی این ارتباط کشف کنیم، بااین حال

عقل حکم میکند که شرط احتیاط را رعایت کنیم و از دندانهایمان به خوبی مراقبت کنیم. بنابراین دندانهایتان را هر روز مسواک بزنید و نخ بکشید و هر سال حداقل دو بار برای

جرمگیری و معاینۀ دهان و دندانها به دندانپزشک مراجعه کنید. به این ترتیب سلامت دهان و دندانهایتان تضمین میشود و قلبتان نیز از بیماریهای ناشی از مشکلات دهان و دندان در امان خواهد ماند. 

 

بیماری لثه و ارتباط آن با ناراحتیهای قلبی

تاریخ انتشار: آوریل 2018

به نظر من یکی از جالبترین نتایجی که در سالهای گذشته به دست آمده است، ارتباطی است که بین بیماری لثه و ناراحتی قلبی کشف شده است. مطالعات متعدد نشان داده

است، اشخاصی که سلامت دهان و دندانشان در وضعیت رضایتبخشی قرار ندارد و دچار مشکلاتی مانند بیماری لثه یا پوسیدگی دندان هستند، بیشتر از افرادی که لثهها و

دندانهایی سالم دارند،  به ناراحتیهای قلبی ـ عروقی مانند حمله قلبی یا سکته مغزی مبتلا میشوند.

چرا بیماریهای قلبی ـ عروقی و بیماریهای دهان و دندان با هم ارتباط دارند؟

نظریههای مختلفی در این خصوص مطرح شده است که در این بخش آنها را بیان میکنیم:

  • باکتریهایی که باعث عفونت لثه‌‌ها و ابتلا به پریودنتیت و ژنژویت میشوند، وارد رگهای دیگر نقاط بدن میشوند و باعث التهاب و آسیبدیدگی عروق میگردند که به نوبۀ خود تشکیل شدن لختههای بسیار ریز، حمله قلبی و سکته مغزی را به دنبال دارد. یافتن بقایای باکتریهای دهان در رگهای گرفتهای که دور از دهان قرار داشتند، این فرضیه را تایید میکند. ضمناً اثبات نشده است که درمان با آنتی بیوتیک میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی را کاهش دهد.
  • به جز باکتریهایی که این مشکلات را ایجاد میکنند، التهاب به عنوان واکنش سیستم ایمنی خود بدن نیز منجر به بروز دهها آسیب عروقی در سراسر بدن، از جمله قلب و مغز میشود.
  • ممکن است ارتباط مستقیمی بین بیماری لثه و بیماری قلبی ـ عروقی وجود نداشته باشد؛ ممکن است دلیل بروز همزمان این بیماریهای عامل سومی مانند سیگار باشد که عامل خطر ابتلا به هر دو عارضه به شمار میرود. از دیگر عاملهای خطر مشترک میتوان به دسترسی نداشتن به خدمات بهداشتی ـ درمانی دهان و دندان و ورزش نکردن اشاره کرد ـ افرادی که تحت پوشش بیمه نیستند یا مراقب سلامتی خود نیستند، بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلا به بیماریهای دهان و دندان و ناراحتیهای قلبی قرار دارند.  

تاکنون مطالعات بسیاری در زمینۀ بررسی این ارتباط انجام شده است، پژوهشگران در یک مطالعۀ جدید، دادههای به دست آمده از یک میلیون نفر را که در مجموع بیش از شصت و

پنج هزار بار دچار عارضههای قلبی ـ عروقی، از جمله حمله قلبی شده بودند، تحلیل کردند و به نتایج زیر دست یافتند:  

  • بعد از در نظر گرفتن فاکتور سن مشخص شد که همبستگی متوسطی بین از دست دادن دندان (علامت ضعف در رعایت بهداشت دهان و دندان) و بیماری قلبی ـ عروقی وجود دارد.
  • ارتباط بین از دست دادن دندان و بیماریهای قلبی ـ عروقی، پس از در نظر گرفتن وضعیت استعمال دخانیات تاحد زیادی ناپدید شد.   

براساس مطالعۀ فوق، بین وضعیت نامناسب سلامت دهان و دندان و ابتلا به بیماریهای قلبی ـ عروقی ارتباط مستقیمی وجود ندارد. اما اگر این نتیجهگیری درست باشد، چطور

میتوانیم نتایج مطالعات دیگری را توضیح بدهیم که حتی بعد از در نظر گرفتن عامل استعمال دخانیات و دیگر عاملهای خطر بیماریهای قلبی ـ عروقی، متوجه وجود این ارتباط

شدهاند؟ 

به ندرت پیش میآید که فقط با اتکا به یک مطالعه بتوان به جواب قطعی برای سوالی رسید که سالها است پژوهشگران را به خود مشغول داشته است. بنابراین لازم است که

مطالعات بیشتری در این رابطه انجام شود.

صبر کنید، هنوز همه چیز را نگفتهایم!

ارتباط بین بیماریهای دهان و دندان و سلامت کلی بدن فقط محدود به بیماریهای قلبی ـ عروقی نمیشود. مطالعات نشان میدهد که بین بیماری لثه و ابتلا به روماتیسم نیز

ارتباط وجود دارد، به ویژه اگر بیماری لثه ناشی از عفونتی باشد که باکتری پورفیروموناس ژینژیوالیس ایجاد کرده است. از این گذشته پژوهشگران در مطالعهای که به سال 2016

انجام شد، متوجه ارتباط بین این باکتری و خطر ابتلا به سرطان پانکراس شدند. درهر حال در خصوص ارتباط بین بیماریهای دهان و دندان و بیماریهای قلبی وجود ارتباط به معنای

یک رابطۀ علت و معلولی نیست. لازم است که پژوهشهای بیشتری جهت بررسی اهمیت این مشاهدات انجام شود.

سخن پایانی

ارتباط بین بیماریهای دهان و دندان و بیماریهای قلبی چه مستقیم باشد، چه غیرمستقیم یا تصادفی، درهر حال دهان و دندانهای سالم و رعایت بهداشت و در پیش گرفتن

سبک زندگی مناسب برای حفظ این سلامتی، شامل ویزیتهای دورهای دندانپزشکی و سیگار نکشیدن، کمک میکند که سالها از داشتن دندانهایی سالم و درخشان لذت

ببرید. همین دلیل کافی است تا حفظ سلامت دهان و دندانها برایتان اولویت پیدا کند؛ احتمالاً این کار فواید دیگری را نیز به دنبال خواهد داشت که البته هنوز دربارۀ اکثر آنها مطمئن

نیستیم.

بنابراین گوش به زنگ مطالعات بیشتر دربارۀ ارتباط بین سلامت دهان و دندان و سلامت کلی بدن بمانید. تا آن زمان دندانهایتان را مسواک بزنید و نخ بکشید و به موقع به

دندانپزشک مراجعه کنید.